Tak strowja so ewangelscy Hornjoserbja, přišedši z kemšow abo nutrnosće. Dźensa, sobotu 12. haperleje 2025, schadźujemy so, zo by so swjatočnje konstituował druhi raz cyłoserbski parlament, naš Serbski sejm.
Přińdźemy z Łazowskeje cyrkwje, w kotrejž Handrij Zejler (1804–1872)1 jako farar skutkowaše. Zdobom je basnik a redaktor, haj serbski politikar, kiž publikuje hornjoserbsku gramatiku, dari swojim serbskim krajanam basnistwo, fabule, spěwy kaž tež dźensnišu narodnu hymnu. Wjele z jeho spěwnych tekstow z pjeć oratorijow su do dźensnišeho hudźbne njezapomnički. Z wótrym wóčkom, wobhladniwosću, sćerpnosću a ze zmysłom za realitu rediguje w 40-tych lětach 19. lětstotka wottud nowotarski medij Tydźeńsku nowinu. Zejler słuša do załožerjow dźensa najstaršeho towarstwa Serbow Maćicy Serbskeje (1847)2 a podpěruje w rewoluciskim času serbske narodne a burske hibanje. Dalši wuznamny syn Łazowskich stron, Jan Arnošt Smoler (1816 – 1884)3, wozjewi w prěnim dźělu serbsko-němskeje wědomostneje encyklopedije Pjesnički hornych a deĺnych Łužiskich Serbow / Volkslieder der Wenden in der Ober- und Nieder-Lausitz w samsnym času (1841/43) tójšto spěwow z Łaza a wokoliny. Jeju skutkowanje přinošuje tehdy k rosćacemu politiskemu a kulturnemu sebjewědomju Serbow. We 80-tych lětach 19. lětstotka zapisuje Arnošt Muka (1854 – 1932)4 w swojej statistice serbskeje ludnosće za Łaz 467 wobydlerjow – 432 Serbow (93 %) a 35 Němcow.5
Wróćo k cyrkwi: W lěće 1886 bu – přez dary zmóžnjene – postajena dupa z marmorowaneho zornowca. Wona je na kromje z hrónčkom w serbskej a němskej rěči wuhotowana. Cyrkej wobsedźi tež dwě emporje, kotrejž da ryćerkubler Friedrich von Loebenstein 1892 z bibliskimi hronami w němskej a serbskej rěči pomolować.6 Je to zaměrne postupowanje, sčinić z Łaza dwurěčnu wjes?
